Czas pracy kierowcy w podwójnej obsadzie – jak liczyć i dokumentować
Podwójna obsada to rozwiązanie, które pozwala firmom transportowym realizować długodystansowe trasy bez wielogodzinnych postojów wynikających z limitów czasu jazdy. Pojazd może jechać dłużej, bo gdy jeden kierowca odpoczywa, drugi prowadzi. Aby jednak wszystko działało zgodnie z przepisami, trzeba wiedzieć dokładnie, jak liczyć czas jazdy, przerwy i odpoczynki dla dwóch osób jednocześnie i jak rejestruje to tachograf. Ten artykuł wyjaśnia zasady rozporządzenia (WE) nr 561/2006 dla podwójnej obsady i najczęstsze błędy popełniane przy jej stosowaniu.
Czym jest podwójna obsada według przepisów?
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 definiuje podwójną obsadę (załogę kilkuosobową) jako sytuację, w której w pojeździe przebywa co najmniej dwóch kierowców w celu prowadzenia pojazdu w trakcie każdego okresu między dwoma kolejnymi dziennymi okresami odpoczynku lub między dziennym a tygodniowym okresem odpoczynku.
Ważna szczegółowość: w pierwszej godzinie jazdy obecność drugiego kierowcy jest opcjonalna – może on dołączyć do pojazdu maksymalnie godzinę po rozpoczęciu przejazdu. Po upływie tej godziny obaj kierowcy muszą przebywać w pojeździe przez cały okres prowadzenia. Jeśli drugi kierowca opuści kabinę po pierwszej godzinie, przejazd przestaje być traktowany jako podwójna obsada.
Limity czasu jazdy i odpoczynku w podwójnej obsadzie
Podstawowe zasady dotyczące limitów czasu jazdy każdego kierowcy pozostają niezmienne niezależnie od liczby kierowców w pojeździe. Każdy kierowca może prowadzić maksymalnie 9 godzin dziennie, z możliwością wydłużenia do 10 godzin nie więcej niż dwa razy w tygodniu. Tygodniowy czas jazdy nie może przekroczyć 56 godzin, a łączny czas w dwóch kolejnych tygodniach wynosi maksymalnie 90 godzin. Po 4,5 godzinach nieprzerwanej jazdy kierowca musi zrobić przerwę co najmniej 45 minut.
To, co zmienia podwójna obsada, to okres rozliczeniowy doby. Przy pojedynczej obsadzie wynosi on 24 godziny. Przy podwójnej obsadzie dzienny cykl pracy może trwać do 30 godzin – z czego co najmniej 9 godzin musi być przeznaczone na odpoczynek każdego z kierowców.
Jak działa dyspozycyjność jako przerwa w podwójnej obsadzie?
Kluczowym mechanizmem podwójnej obsady jest to, że czas spędzony przez nieaktywnego kierowcę w kabinie jadącego pojazdu jest traktowany jako czas dyspozycyjności – a nie jako pełny odpoczynek dobowy. Oznacza to, że gdy kierowca A prowadzi, kierowca B siedzi obok i nie jest to jego odpoczynek dobowy, ale jego przerwa po poprzednim prowadzeniu. Dzięki temu, gdy kierowca B przejmie kierownicę po 4,5 godzinach jazdy kierowcy A, jego poprzednia dyspozycyjność w kabinie jest traktowana jako przerwa wymagana przepisami.
Rzeczywisty odpoczynek dobowy – co najmniej 9 godzin nieprzerwanego odpoczynku – musi zostać zrealizowany po zatrzymaniu pojazdu, w warunkach umożliwiających regenerację zgodnie z wymogami prawnymi.
Jak tachograf rejestruje podwójną obsadę?
Każdy z kierowców ma własną kartę kierowcy – karta pierwszego kierowcy w gnieździe 1, karta drugiego w gnieździe 2. Podczas jazdy tachograf rejestruje czas jazdy dla kierowcy w gnieździe 1 i czas dyspozycyjności dla kierowcy w gnieździe 2. Przy zamianie ról kierowcy muszą fizycznie zamienić karty między gniazdami – pozostawienie karty w nieaktualnym gnieździe skutkuje błędnym zapisem danych i może być traktowane jako naruszenie przepisów podczas kontroli ITD. Nie trzeba wyjmować kart przy każdej zmianie w trakcie trasy – można dokonać zamiany na końcu etapu, ale zapis aktywności musi być zgodny z faktycznie wykonywanymi czynnościami.
Jak FM Professional wspiera zarządzanie podwójną obsadą?
FM Professional automatycznie pobiera dane z obu kart kierowców przez magistralę CAN. Dyspozytor widzi w panelu gps.fmsolutions.pl aktualny czas jazdy i dostępne limity każdego z kierowców z osobna – bez konieczności ręcznego przeliczania. System wysyła alert gdy kierowca zbliża się do limitu czasu jazdy, co pozwala zaplanować zmianę zanim nastąpi naruszenie. Za przekroczenie norm czasu jazdy ITD może nałożyć na przewoźnika karę do 10 000 zł. System obsługuje tachografy VDO/Continental (DTCO), Stoneridge (SE5000), EFAS oraz ACTIA w wersjach Gen1 i Gen2.
Więcej o tachografach i czasie pracy: Tachograf inteligentny – zdalny odczyt, obowiązki i integracja z GPS |Monitoring GPS samochodów ciężarowych
FAQ – czas pracy w podwójnej obsadzie
Ile godzin dziennie może jechać pojazd przy podwójnej obsadzie?
Pojazd może pozostawać w ruchu nawet 18–20 godzin na dobę, bo gdy jeden kierowca odpoczywa, drugi prowadzi. Cykl dobowy przy podwójnej obsadzie wynosi do 30 godzin. Każdy z kierowców może prowadzić maksymalnie 9 godzin (wyjątkowo 10 godzin dwa razy w tygodniu) z wymaganymi przerwami.
Czy dyspozycyjność w kabinie liczy się jako odpoczynek dobowy?
Nie – czas spędzony jako pasażer w jadącym pojeździe to czas dyspozycyjności, nie odpoczynek dobowy. Pełny odpoczynek dobowy musi być zrealizowany po zatrzymaniu pojazdu i trwać co najmniej 9 godzin nieprzerwanego odpoczynku.
Czy kierowcy muszą zamieniać karty w tachografie przy zmianie ról?
Tak – karta aktywnego kierowcy musi znajdować się w gnieździe 1, karta pasażera w gnieździe 2. Pozostawienie kart w nieaktualnych gniazdach po zamianie ról powoduje błędny zapis aktywności w tachografie i może być traktowane jako naruszenie przepisów.
Kiedy podwójna obsada przestaje być traktowana jako podwójna obsada?
Jeśli drugi kierowca opuści pojazd po upływie pierwszej godziny jazdy, przejazd przestaje spełniać warunki podwójnej obsady według rozporządzenia 561/2006 i jest traktowany jako jazda z pojedynczą obsadą.
+48 22 638 30 38 | biuro@fmsolutions.pl | fmsolutions.pl
