Pakiet mobilności w transporcie – co zmienia i jak wpływa na Twoją flotę?
Pakiet mobilności to potoczna nazwa zestawu unijnych aktów prawnych reformujących transport drogowy w Europie – jeden z najważniejszych i najszerzej komentowanych zbiorów przepisów, jaki dotknął polskich przewoźników w ostatnich latach. Wdrażany etapami od sierpnia 2020 roku, z ostatnim punktem na lipcu 2026 roku, zmienia zasady czasu pracy i odpoczynku kierowców, kabotażu, delegowania, tachografów i dostępu do zawodu przewoźnika. Ten artykuł wyjaśnia najważniejsze zmiany i ich praktyczny wpływ na zarządzanie flotą.
Czym jest Pakiet mobilności?
Pakiet mobilności to nie jeden akt prawny, lecz zbiór rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady, które zmieniają trzy kluczowe regulacje europejskiego transportu drogowego: rozporządzenie (WE) nr 561/2006 dotyczące czasu jazdy i odpoczynku, rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 dotyczące dostępu do zawodu przewoźnika, oraz rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 dotyczące kabotażu i dostępu do rynku.
Główne cele pakietu to poprawa warunków pracy kierowców, wyrównanie zasad konkurencji między przewoźnikami z różnych krajów UE oraz ograniczenie skrzynkowych firm-przykrywek, które rejestrują działalność w tańszych krajach, a faktycznie operują w droższych. Dla polskich firm transportowych – jednych z największych dostawców usług transportowych w Europie – pakiet oznaczał wzrost kosztów operacyjnych, ale też uproszczenie zasad na jednolitym rynku.
Najważniejsze zmiany dla kierowców
Powrót do domu co 4 tygodnie
Od lutego 2022 roku pracodawca ma obowiązek organizowania pracy w sposób umożliwiający kierowcy powrót do miejsca zamieszkania lub bazy eksploatacyjnej co najmniej raz na 4 tygodnie. Wcześniej obowiązywał limit 8 tygodni. Zmiana ta uderzyła w model pracy, w którym kierowcy tygodniami nie wracali do kraju.
Zakaz odpoczynków tygodniowych w kabinie
Od 2020 roku regularne odpoczynki tygodniowe (45 godzin) nie mogą być odbywane w kabinie pojazdu. Kierowca musi w tym czasie przebywać w odpowiednich warunkach zakwaterowania – hotelu, pensjonacie lub innym miejscu zapewniającym łóżko i odpowiednie warunki. Koszty zakwaterowania pokrywa pracodawca. Skrócony odpoczynek tygodniowy (24 godziny) nadal może być realizowany w kabinie.
Zmiana zasad przerw przy podwójnej obsadzie
Pakiet mobilności doprecyzował, że 45-minutowa przerwa po 4,5 godzinie jazdy może być odbyta w pojeździe prowadzonym przez innego kierowcę, pod warunkiem że obaj kierowcy mają status załogi (w pojeździe jest drugi kierowca).
Rozszerzone odstępstwa przy powrocie do bazy
Art. 12 rozporządzenia 561/2006 – umożliwiający wydłużenie czasu jazdy o 1 lub 2 godziny przy powrocie do bazy w nieprzewidzianych okolicznościach – został doprecyzowany i potwierdzony przez Pakiet mobilności jako legalny instrument, pod warunkiem opisu na wydruku.
Najważniejsze zmiany dla przewoźników
Kabotaż – cooling off
Po wykonaniu 3 operacji kabotażowych w ciągu 7 dni kierowca musi opuścić kraj i nie może wrócić do kolejnych operacji kabotażowych w tym samym kraju przez 4 dni (cooling off). Zasady kabotażu objęły od 2022 roku również przewozy kombinowane realizowane w obrębie jednego kraju.
Delegowanie – płaca minimalna kraju docelowego
Od 2022 roku kierowcy wykonujący kabotaż i cross-trade podlegają przepisom o delegowaniu pracowników – pracodawca musi wypłacać stawki wynagrodzenia obowiązujące w kraju, w którym usługa jest świadczona. Dotyczy to Niemiec, Francji i innych krajów o wyższych płacach minimalnych. Przewozy bilateralne (z Polski do kraju X i z powrotem) są wyłączone z obowiązku wypłacania płacy zagranicznej przy spełnieniu określonych warunków.
Licencja transportowa od 2,5 t DMC
Od maja 2024 roku obowiązek posiadania licencji wspólnotowej i zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika rozszerzono na firmy wykonujące międzynarodowy transport rzeczy pojazdami od 2,5 do 3,5 t DMC. Wcześniej wymóg dotyczył wyłącznie pojazdów powyżej 3,5 t. Brak licencji grozi karą do 12 000 zł.
Zabezpieczenie finansowe
Przewoźnicy posiadający pojazdy o DMC od 2,5 t muszą dysponować zabezpieczeniem finansowym: 1800 euro na pierwszy pojazd i 900 euro na każdy kolejny.
Zmiany dotyczące tachografów
Pakiet mobilności wprowadził harmonogram wymiany tachografów, który objął trzy etapy. Od sierpnia 2023 roku wszystkie nowo rejestrowane pojazdy powyżej 3,5 t wykonujące transport międzynarodowy musiały mieć zainstalowany inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2). Do końca 2024 roku przewoźnicy musieli wymienić starsze tachografy analogowe i cyfrowe zainstalowane przed 2019 rokiem na G2V2. We wrześniu 2025 roku kontynuowano wymianę – smart tachografów pierwszej generacji na G2V2. Od 2025 roku organy kontrolne mogą sprawdzać dane z tachografów z ostatnich 56 dni zamiast poprzednich 28 dni.
G2V2 automatycznie rejestruje przekroczenie granic państwowych (bez konieczności ręcznego wpisu) oraz miejsca załadunku i rozładunku. Od 1 lipca 2026 roku obowiązek posiadania G2V2 obejmuje busy 2,5-3,5 t wykonujące transport międzynarodowy.
Co Pakiet mobilności oznacza w praktyce dla GPS i zarządzania flotą?
Pakiet mobilności radykalnie zwiększył liczbę danych, które przewoźnik musi rejestrować, archiwizować i udostępniać podczas kontroli. 56 dni historii zamiast 28 dni, automatyczny zapis przekroczeń granic, dane o załadunku i rozładunku, powroty kierowców do bazy – każde z tych wymagań wymaga systemu zarządzania danymi z tachografów.
FM Professional automatycznie pobiera pliki DDD z tachografów G2V2 przez magistralę CAN, archiwizuje je z datownikiem i umożliwia fleet managerowi podgląd 56-dniowej historii aktywności każdego kierowcy w panelu gps.fmsolutions.pl. Moduł alertów informuje o zbliżających się terminach odczytu i brakach w archiwum.
Integracja FM Professional z FireTMS (aktywna od 4 stycznia 2017 roku) umożliwia połączenie danych telematycznych z rejestrem zleceń i dokumentacją kabotażu – co upraszcza przygotowanie dokumentacji do kontroli ITD lub inspekcji w zagranicznym kraju.
Więcej: Tachograf inteligentny – zdalny odczyt, obowiązki i integracja z GPS | Integracja z FireTMS
FAQ – Pakiet mobilności
Czego dotyczy Pakiet mobilności i kogo obejmuje?
Pakiet mobilności reguluje międzynarodowy transport drogowy realizowany na terenie UE. Dotyczy przewoźników wykonujących transport rzeczy i osób pojazdami o DMC powyżej 2,5 t (od 2022 roku) i powyżej 3,5 t (przepisy obowiązują od 2020 roku). Nie dotyczy transportu krajowego w Polsce realizowanego pojazdami do 3,5 t.
Czy kierowca musi wracać do domu co tydzień?
Nie – obowiązek powrotu do miejsca zamieszkania lub bazy eksploatacyjnej wynosi co 4 tygodnie. Pracodawca musi tak organizować pracę, żeby umożliwić kierowcy ten powrót.
Czy kabotaż jest nadal dozwolony?
Tak – dozwolone są 3 operacje kabotażowe w 7 dni. Po ich wykonaniu obowiązuje 4-dniowy zakaz kolejnych kabotaży w tym samym kraju tym samym pojazdem (cooling off).
Czy regularne odpoczynki tygodniowe można odbywać w kabinie?
Nie – regularne odpoczynki tygodniowe (45 godzin) muszą być odbywane poza kabiną, w odpowiednim miejscu zakwaterowania. Skrócone odpoczynki tygodniowe (24 godziny) nadal mogą być odbywane w kabinie.
Przepisy Pakietu mobilności, szczególnie w obszarze delegowania, płac zagranicznych i kabotażu, są złożone i podlegają interpretacjom organów kontrolnych poszczególnych krajów UE. Przed podjęciem decyzji operacyjnych zalecamy konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie transportowym.
+48 22 638 30 38 | biuro@fmsolutions.pl | fmsolutions.pl
