Piktogramy i oznaczenia tachografu cyfrowego – co znaczą symbole?
Tachograf cyfrowy komunikuje się z kierowcą i inspektorem przez piktogramy – ustandaryzowane symbole graficzne obowiązujące we wszystkich urządzeniach w całej Unii Europejskiej. Piktogramy zastępują tekst, eliminując bariery językowe: kierowca jeżdżący przez Niemcy, Francję i Polskę czyta ten sam ekran niezależnie od ustawionego języka urządzenia. Inspektor ITD w dowolnym kraju interpretuje wydruk z karty kierowcy w identyczny sposób. Ten artykuł omawia najważniejsze symbole, które każdy kierowca zawodowy powinien znać na pamięć.
Dlaczego tachografy używają piktogramów?
Podstawowym powodem wprowadzenia piktogramów było ujednolicenie komunikatów prezentowanych przez tachograf niezależnie od języka obsługi i kraju użytkowania. Podstawa prawna to Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 – aktualnie zastąpione rozporządzeniem (UE) nr 165/2014 – które w swoich załącznikach definiuje obowiązujące symbole. Małe wymiary wyświetlacza tachografu były dodatkowym powodem: piktogram zajmuje ułamek miejsca potrzebnego na komunikat tekstowy.
Cztery podstawowe piktogramy aktywności kierowcy
To najważniejsza grupa symboli – tachograf w każdej chwili wyświetla jeden z czterech stanów aktywności kierowcy. Są one identyczne we wszystkich tachografach cyfrowych, niezależnie od producenta.
Kierownica – czas jazdy. Wyświetlana automatycznie gdy pojazd jest w ruchu. Oznacza czas faktycznego prowadzenia pojazdu. To ten licznik, który buduje dzienny i tygodniowy limit jazdy z rozporządzenia 561/2006.
Łóżko – czas odpoczynku i przerwy. Oznacza czas, w którym kierowca nie pracuje i może swobodnie dysponować swoim czasem. Czas odpoczynku liczony jest wyłącznie przy wyłączonym silniku pojazdu lub gdy kierowca wybrał ten tryb manualnie.
Skrzyżowane młotki – inna praca. Obejmuje wszelkie czynności służbowe wykonywane przez kierowcę, które nie są jazdą: załadunek i rozładunek, czynności administracyjne, sprzątanie pojazdu, przygotowanie do jazdy po przerwie. Ten tryb rejestruje się gdy silnik jest włączony, a pojazd stoi.
Przekreślony kwadrat – dyspozycyjność. Czas gotowości kierowcy do podjęcia pracy – przebywa on w kabinie lub w jej pobliżu i jest do dyspozycji pracodawcy, ale aktualnie nie prowadzi pojazdu ani nie wykonuje innej pracy. Charakterystyczny tryb dla drugiego kierowcy w podwójnej obsadzie, który siedzi obok i jest gotowy do przejęcia kierownicy.
Symbole kart i trybu pracy tachografu
Poza czterema aktywnościami kierowcy na wyświetlaczu pojawiają się symbole informujące o stanie urządzenia i rodzaju zalogowanej karty.
Symbol koła zębatego lub pracownika – karta kierowcy zalogowana w gnieździe. Symbol budynku lub przedsiębiorstwa – karta przedsiębiorstwa. Symbol czapki z daszkiem lub kontrolera – karta kontrolna (dla inspektora ITD). Symbol klucza – karta warsztatowa (używana podczas kalibracji przez uprawniony serwis).
Symbol prom/pociąg
Specjalny tryb aktywowany gdy pojazd jest transportowany promem lub pociągiem – kierowca wciąż przebywa w pojeździe lub przy nim, ale sam nie prowadzi. Tryb ten pozwala na specyficzne rozliczanie czasu odpoczynku przy podróży promem lub pociągiem, pod warunkiem dostępu do koi lub kuszetki.
Symbol OUT – poza zakresem
Tryb OUT oznacza przejazd realizowany poza zakresem stosowania rozporządzenia 561/2006 – np. na terenach zamkniętych, podczas przejazdów serwisowych do warsztatu lub w przypadkach wyłączeń określonych przepisami. OUT nie jest trybem wygody – stosuje się go wyłącznie wtedy, gdy dany przejazd rzeczywiście nie podlega przepisom o czasie pracy kierowców.
Symbole techniczne – ostrzeżenia i błędy
Tachograf na bieżąco diagnozuje swój stan i sygnalizuje nieprawidłowości piktogramami ostrzeżeń. Kierowca powinien zwracać uwagę na następujące sygnały. Wykrzyknik lub symbol ostrzeżenia – ogólny alert wymagający potwierdzenia przyciskiem OK. Brak papieru w drukarce – konieczne jest uzupełnienie rolki przed kolejnym wydrukiem. Symbol otwartej szuflady lub slotu – karta nie jest prawidłowo zalogowana. Błąd czujnika ruchu – usterka wymagająca interwencji serwisowej. Przekroczenie prędkości – pojazd przekroczył dopuszczalną prędkość i zdarzenie zostało zarejestrowane.
Ignorowanie komunikatów ostrzeżeń prowadzi do nieprawidłowej rejestracji danych – co inspektor ITD interpretuje jako poważną usterkę lub próbę manipulacji.
Kody krajów na wydrukach z tachografu
Na wydrukach z tachografu i karty kierowcy pojawiają się dwuliterowe kody krajów (PL, DE, FR, CZ itp.) oznaczające kraj rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy. Wpisanie kodu kraju jest obowiązkowym elementem logowania karty do tachografu – brak tego wpisu grozi karą 100 zł za każdy dzień podlegający kontroli.
Jak FM Professional wspiera analizę danych z tachografów?
FM Professional automatycznie pobiera pliki DDD z tachografów przez magistralę CAN i archiwizuje je z datownikiem. Fleet manager widzi w panelu gps.fmsolutions.pl historię aktywności każdego kierowcy – jazdy, przerwy, odpoczynki i zdarzenia – bez ręcznego odczytu urządzeń. System obsługuje tachografy VDO/Continental (DTCO), Stoneridge (SE5000), EFAS oraz ACTIA w wersjach Gen1 i Gen2.
Więcej: Tachograf inteligentny – zdalny odczyt, obowiązki i integracja z GPS | Monitoring GPS samochodów ciężarowych
FAQ – piktogramy tachografu cyfrowego
Jakie są cztery podstawowe piktogramy tachografu?
Kierownica (czas jazdy), łóżko (odpoczynek i przerwy), skrzyżowane młotki (inna praca) i przekreślony kwadrat (dyspozycyjność). Te cztery symbole są ustandaryzowane i identyczne we wszystkich tachografach cyfrowych w całej UE.
Co oznacza symbol OUT na tachografie?
Tryb OUT (out of scope) oznacza przejazd poza zakresem stosowania rozporządzenia 561/2006. Stosuje się go wyłącznie gdy dany przejazd rzeczywiście nie podlega przepisom o czasie pracy kierowców – np. na terenach zamkniętych lub podczas przejazdów serwisowych.
Dlaczego tachograf używa piktogramów zamiast tekstu?
Piktogramy eliminują bariery językowe w transporcie międzynarodowym. Kierowca, inspektor ITD i dyspozytor z dowolnego kraju UE interpretują te same symbole identycznie. Dodatkowym powodem są ograniczone wymiary wyświetlacza tachografu.
Czy piktogramy są identyczne w tachografach VDO i Stoneridge?
Cztery podstawowe piktogramy aktywności kierowcy są identyczne we wszystkich tachografach. Producenci mogą stosować dodatkowe, specyficzne ikony – dlatego warto zapoznać się z instrukcją obsługi konkretnego modelu.
+48 22 638 30 38 | biuro@fmsolutions.pl | fmsolutions.pl
