Tachograf cyfrowy – co to jest, jak działa i jak czytać dane zdalnie?

Obowiązek stosowania tachografów w transporcie ciężkim obowiązuje w Europie od lat, ale wiele firm wciąż traktuje go wyłącznie jako uciążliwość regulacyjną. Tymczasem dobrze wdrożony system zarządzania danymi z tachografów to nie tylko compliance – to źródło danych o czasie pracy każdego kierowcy, które przekłada się na bezpieczeństwo, planowanie i koszty operacyjne. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest tachograf cyfrowy, co rejestruje, jak przebiega odczyt danych i jak zdalna archiwizacja zwalnia firmę z ręcznych operacji.

Czym jest tachograf cyfrowy?

Tachograf cyfrowy to urządzenie pomiarowe montowane w kabinie pojazdu ciężarowego lub autobusu, które rejestruje czas pracy kierowcy, prędkość pojazdu, przebytą drogę oraz zdarzenia i usterki. Działa w oparciu o kartę kierowcy – spersonalizowany elektroniczny dokument, który autoryzuje pracę na urządzeniu i archiwizuje dane przypisane do konkretnej osoby. Obowiązek stosowania tachografów cyfrowych w pojazdach powyżej 3,5 t DMC w transporcie komercyjnym wynika z rozporządzenia UE nr 165/2014 oraz rozporządzenia 561/2006.

Tachograf cyfrowy zastąpił tachografy analogowe (tarczowe) od 2006 roku. Dziś standardem w nowych pojazdach jest inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2), który automatycznie rejestruje przekroczenia granic państwowych, miejsca załadunku i rozładunku, a dane z pamięci są dostępne zdalnie przez urządzenia GPS.

Co rejestruje tachograf cyfrowy?

Tachograf pracuje nieprzerwanie gdy silnik jest uruchomiony i karta kierowcy jest zalogowana. Zapisuje czas jazdy, przerw, odpoczynku i innej pracy dla każdej karty zalogowanej w urządzeniu, prędkość pojazdu z dokładnością wystarczającą do identyfikacji przekroczeń dopuszczalnych limitów, stan licznika pojazdu, zdarzenia i usterki jak przekroczenie prędkości, jazda bez karty, próba manipulacji urządzeniem oraz – w przypadku G2V2 – lokalizację pojazdu co trzy godziny, informacje o przekroczeniu granicy i rodzaj ładunku.

Wszystkie te dane są zapisywane w dwóch miejscach jednocześnie: w wewnętrznej pamięci tachografu (dane pojazdu) i na karcie kierowcy (dane osoby).

Karta kierowcy – co to jest i jak działa?

Karta kierowcy to osobisty, elektroniczny dokument kierowcy zawodowego, wydawany przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych. Karta identyfikuje kierowcę w tachografie, archiwizuje jego aktywności z ostatnich 28 dni (G2V2: 56 dni) i jest obowiązkowym wyposażeniem każdego kierowcy prowadzącego pojazd objęty obowiązkiem tachograficznym. Jedna karta jest przypisana do jednej osoby – nie można używać cudzej karty ani prowadzić pojazdu z kartą innego kierowcy w gnieździe.

Karta ma ograniczoną pojemność pamięci i nadpisuje najstarsze dane po przepełnieniu – dlatego obowiązek odczytu karty co 28 dni jest kluczowy dla zapewnienia pełnej historii danych.

Jak przebiega odczyt tachografu?

Odczyt tradycyjny – ręczny

Klasyczny odczyt tachografu wymaga fizycznej obecności przy pojeździe. Przewoźnik wkłada kartę przedsiębiorstwa w drugi slot tachografu, podłącza autoryzowany czytnik do gniazda diagnostycznego tachografu, wybiera zakres danych do pobrania i czeka na zakończenie transferu. Pobrane pliki w formacie .DDD są zapisywane na komputerze i archiwizowane. Cały proces zajmuje od kilku do kilkudziesięciu minut na pojazd i wymaga sprowadzenia pojazdu do bazy lub wizyty przy pojeździe w trasie. Przy flocie kilkudziesięciu pojazdów z obowiązkiem odczytu co 90 dni oznacza to poważne obciążenie administracyjne.

Odczyt zdalny – przez system GPS

FM Professional umożliwia zdalne pobieranie plików DDD zarówno z pamięci tachografów, jak i z kart kierowców – bez konieczności sprowadzania pojazdu do bazy i bez udziału kierowcy. Urządzenie GPS zamontowane w pojeździe jest podłączone do tachografu przez magistralę CAN i interfejs tachografu. Fleet manager ustawia w panelu gps.fmsolutions.pl harmonogram automatycznych odczytów – karty kierowców co 28 dni, pamięć tachografów co 90 dni. System wykonuje odczyty automatycznie i archiwizuje pliki DDD na serwerze z datownikami.

Pliki są dostępne w panelu w każdej chwili, bez szukania w lokalnych folderach, a alert informuje fleet managera o zbliżających się terminach lub brakujących odczytach.

Jakie obowiązki archiwizacyjne ciążą na przewoźniku?

Przepisy nakładają obowiązek przechowywania danych z tachografów przez co najmniej rok – w dwóch różnych miejscach jednocześnie. W praktyce oznacza to kopię na serwerze systemu i kopię lokalną lub w chmurze. Pliki muszą być dostępne do okazania podczas kontroli ITD – zarówno w firmie, jak i w pojeździe dla danych z ostatnich 56 dni.

Kara za nieokazanie danych z tachografu podczas kontroli wynosi 200 zł za naruszenie bardzo poważne. Kara za brak pobrania danych w wymaganym terminie może wynieść do 2000 zł.

Jak FM Professional obsługuje tachografy?

FM Professional obsługuje tachografy VDO/Continental (DTCO), Stoneridge (SE5000), EFAS oraz ACTIA w wersjach Gen1 i Gen2. Zdalny odczyt DDD przez CAN nie wymaga karty przedsiębiorstwa w pojeździe podczas odczytu zdalnego – autoryzacja odbywa się przez panel systemu. Dane archiwizowane są automatycznie z datownikami i dostępne bez limitu przez wymagany okres.

Więcej o integracji z tachografami: Tachograf inteligentny – zdalny odczyt, obowiązki i integracja z GPS

FAQ – tachograf cyfrowy

Co to jest tachograf cyfrowy i czym różni się od analogowego?

Tachograf cyfrowy rejestruje dane na elektronicznej karcie kierowcy i w pamięci urządzenia – zamiast na papierowej tarczy analogowej. Dane cyfrowe są dokładniejsze, niemożliwe do ręcznej modyfikacji i mogą być pobierane zdalnie przez system GPS.

Jak często trzeba odczytywać tachograf cyfrowy?

Dane z karty kierowcy muszą być pobierane co najmniej raz na 28 dni, a dane z pamięci tachografu co najmniej raz na 90 dni. Przy zdalnym odczycie przez system GPS oba interwały są pilnowane automatycznie.

Co to jest plik DDD i do czego służy?

Plik DDD (Digital Data Distiller) to format pliku, w którym tachograf cyfrowy zapisuje dane aktywności kierowcy i pojazdu. Pliki DDD są analizowane przez oprogramowanie do rozliczania czasu pracy kierowców i archiwizowane jako dowód compliance wobec kontroli ITD.

Czy można odczytać tachograf bez sprowadzania pojazdu do bazy?

Tak – zdalny odczyt tachografu przez system GPS pobiera pliki DDD z tachografu i kart kierowców bez konieczności fizycznej obecności przy pojeździe. Fleet manager ustawia harmonogram, a system wykonuje odczyty automatycznie.

+48 22 638 30 38 | biuro@fmsolutions.pl | fmsolutions.pl